Η ζωή και το έργο του Γιάννη Κουγιούλη
Ο Γιάννης Κουγιούλης γεννήθηκε στην Βολισσό το 1906 και πέθανε στο Παλαιό Φάληρο τον Αύγουστο του 2002.
Οι γονείς του Νικολός Κουγιούλης και Σοφία Ορφανίδου προέρχονταν από παλαιότατες Βολισσιανές οικογένειες. Ο πατέρας του ήταν φανατικός Βενιζελικός και πήρε το παρατσούκλι ≪Νταγκλής≫, από το όνομα του στρατηγού Δαγκλή, που μαζί με τον Βενιζέλο και τον ναύαρχο Κουντουριώτη, σχημάτισαν την επαναστατική τριανδρία της Κυβέρνησης Εθνικής Αμύνης, το 1916 στη Θεσσαλονίκη.
Η οικογένεια ήταν φτωχή, με μοναδική περιουσία της, ελάχιστα χωράφια. Απέκτησαν τρεις κόρες και τελευταία τον γιό, τον Γιάννη. Η μετανάστευση ήταν η μόνη λύση και μάλιστα προς την πλούσια τότε Κωνσταντινούπολη. Ο Νικολός έμαθε γραφή και ανάγνωση από έναν παπά στη Βολισσό, που του έδινε να διαβάζει την Ιερά Σύνοψη. Μάλιστα, σε αυτήν την περίφημη Σύνοψη, συνήθιζε να γράφει στο περιθώριο των σελίδων, όλες τις γεννήσεις των παιδιών της οικογένειάς του, αλλά και άλλα γεγονότα, όπως γάμους, βαπτίσεις, θανάτους κ.ά.
Αυτά τα λίγα γράμματα ήταν το μοναδικό επαγγελματικό εφόδιο του Νικολού, ενώ η Σοφία εργάσθηκε στην Πόλη ως τροφός – γκουβερνάντα, σε σπίτια πλουσίων Ελλήνων.
Ως ιεροδιδάσκαλος και οικοδιδάσκαλος ο Νικολός εργαζόταν σε φτωχικές εκκλησίες, διδάσκοντας τα ελληνικά στα παιδιά όχι μόνο της Πόλης, αλλά όλης της ελληνικής διασποράς σε ένα είδος κατηχητικού σχολείου. Μέχρι στο Γαλάτσι της ανατολικής Ρουμανίας έφτασε, όπου και πάντρεψε την αδελφή του Ευγενία, με πλούσιο Έλληνα εφοπλιστή, (Ποταμιάνο), που είχε μαούνες στον Δούναβη.
Τα πρώτα του γράμματα ο Γιάννης τα έμαθε από Βολισσιανή οικοδιδάσκαλο στην Πόλη. Με το τέλος των Βαλκανικών πολέμων, η μισή οικογένεια επέστρεψε στον Πειραιά. Η πρώτη κόρη Μαριγούλα ήταν παντρεμένη στη Βολισσό με τον Γιώργο Κοτσακά, η δεύτερη Καλλιόπη παρέμεινε στην Πόλη, σύζυγος του Σωτήρη Γιούργα, επίσης μετανάστη από τη Βολισσό.
Οι Κουγιούληδες εγκαταστάθηκαν στον Πειραιά, στην οδό Αλκιβιάδου 66, σε άτυπο πανδοχείο του Δημήτρη Κουρούπη, ως μακροχρόνιοι ενοικιαστές. Η ευρύτερη περιοχή, στις βόρειες πλαγιές του προφήτη Ηλία, κατοικούνταν από πολλές Βολισσιανές οικογένειες (Φερούσηδες, Ζορμπάδες, Κουρούπηδες, Φωκάδες, Κουγιούληδες, πιο κάτω στο Σχιστό της Καστέλας).
Φοίτησε πιθανότατα στο 3ο Γυμνάσιο και είχε καθηγητή φιλόλογο τον ποιητή Κώστα Βάρναλη. Αυτήν την εποχή γνωρίζεται με τον λίγο μεγαλύτερό του Νίκο Ζορμπά και τους συνδέει μια βαθιά φιλία.
Εισήχθη στο Πανεπιστήμιο το 1924 και σπούδασε νομικά. Τότε, μετακόμισε από την Αλκιβιάδου στην οδό Πλαταιών και Μεγάλου Αλεξάνδρου, στο σπίτι της αδελφής του, Καλλιόπης Γιούργα.
Στην κατοχή εντάχθηκε στις γραμμές του ΕΑΜ και απείχε των εκλογών του 1946. Όμως, πολύ σύντομα αποστασιοποιήθηκε και καταδίκασε τη δολοφονία του Χρήστου Λαδά το 1948 από μέλος της ΟΠΛΑ.
Από νωρίς είχε δείξει ιδιαίτερη έφεση στα γράμματα και την ποίηση. Τα πρώτα ποιήματά του τα δημοσίευσε ο δημοσιογράφος τότε Νίκος Ζορμπάς, συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις μέσω του Πειραϊκού Συνδέσμου, τότε Καλλιτεχνικού και Φιλολογικού Συλλόγου Πειραιώς, στο τυπογραφείο των αδελφών Φερούση.
Το 1933 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή. Η Άπειρη στιγμή, η οποία έγινε δεκτή με θετικές κριτικές, ενώ μερικά από τα ποιήματά της δημοσιεύθηκαν στην Ανθολογία του Ρένου Αποστολίδη και τη Διάπλαση των Παίδων, όπου ο Γρηγόρης Ξενόπουλος είχε γράψει επαινετικά σχόλια για το ποίημά του «Η μικρή Αννιώ». Μετέφρασε τα λόγια από το τραγούδι ενός Γερμανού σε μουσική Σούμπερτ… ≪ Στη βρύση τη βουνίσια σιμά είν’ η φλαμουριά. Στον ίσκιο της καθόμουν κ.λπ.≫. Μεταπολεμικά, το ποίημά του* ανακατεύθυνση σε link ≪ Τόση καλοσύνη μέσα μου κι’ εντός από του παντός την μεγαλοσύνη… ≫ έγινε από τον Διονύση Σαββόπουλο το soundtrack της ταινίας του Παντελή Βούλγαρη Happyday με αναφορά στη Μακρόνησο, αλλά και από τον Γιάννη Χαρούλη το 2002 με τον τίτλο Τραγουδώ βαθιά μου: https://www.youtube.com/watch?v=2lUaqo_L7ng
Επίσης στο περιοδικό – «Έρευνα της 1ης ΜΑΡΤ1ΟΥ 1992 ο ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ παρουσίασε την ΑΝΘΟΛΟΓΗΣΗ του ΠΟΙΗΤΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΛΥΡΙΣΜΟΥ Γιάννη Κουγιούλη» ανακατεύθυνση σε link: Επαγγελματικά από νωρίς συνεργάσθηκε με τον τραπεζίτη Στρατή Ανδρεάδη από τον Βροντάδο της Χίου, γόνο εφοπλιστικής οικογένειας και συμμετείχε στην ανάδειξη και τον εκσυγχρονισμό της Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος. Αμέσως μετά τον πόλεμο, ο Στρατής Ανδρεάδης τον έστειλε στο City του Λονδίνου, ως Διευθυντή του εκεί υποκαταστήματος της Εμπορικής, όπου εκπαιδεύθηκε στη χρήση των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών.
Από τις διάφορες υψηλές θέσεις που ανέλαβε, σταδιακά αναδείχθηκαν οι δημιουργικές και εκσυγχρονιστικές ικανότητές του, όπως:
1) Με την εισαγωγή των υπολογιστών στην τραπεζική διαδικασία και την αποστολή χαρισματικών εργαζομένων στην Εμπορική Τράπεζα στο Λονδίνο, για μετεκπαίδευση στις πρωτοπόρες τότε εταιρείες ΙΒΜ και National Cash Register Company, με μαθήματα στο Ινστιτούτο Τραπεζικών Σπουδών, (κοινό για όλες τις τράπεζες).
2) Με την έκδοση της Τραπεζικής Τεχνικής, που διδασκόταν μέχρι πριν μερικά χρόνια στους μετεκπαιδευόμενους τραπεζοϋπαλλήλους.
3) Με την άποψη, (που είναι πλέον κοινώς αποδεκτή), ότι οι τράπεζες δεν πρέπει να παρουσιάζονται σαν απόρθητα φρούρια, αλλά ως χώροι φιλικοί στον πολίτη και τις ανάγκες του.
4) Με τη λήψη μέτρων στη Διεύθυνση της Επιθεώρησης της Εμπορικής, όταν ως προϊστάμενός της διαπίστωσε ότι το κόστος λειτουργίας της διεύθυνσης ήταν μεγαλύτερο από τα κέρδη που απέφερε η αποκάλυψη των επίορκων υπαλλήλων και εξασφαλίζοντας οικονομία κλίμακας την αναβάθμισε σε μια μικρή ομάδα αδιάφθορων υπαλλήλων.
Το 1947 παντρεύτηκε την Κερκυραία αρχόντισσα Πηνελόπη Στεργιώτη, *ανακατεύθυνση σε link ο πατέρας της οποίας ήταν παπάς και ιδιοκτήτης Παρθεναγωγείου. Από τον γάμο τους, δεν απέκτησαν παιδιά.
Από την αρχή της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας άρχισε να επενδύει στο χρηματιστήριο με προσωπικό κεφάλαιο, που στο τέλος της ζωής του, του απέφερε μεγάλη κινητή και ακίνητη περιουσία.
Σε όλη του τη ζωή βοηθούσε όλους τους άξιους νέους Βολισσιανούς, να προοδεύσουν και να εργαστούν στην Εμπορική Τράπεζα.
Έγινε γνωστή στιχομυθία μεταξύ των Ανδρεάδη – Κουγιούλη:
Ανδρεάδης: Βρε Γιάννη, γέμισες την Εμπορική με Βολισσιανούς.
Κουγιούλης: Γιατί; Και οι Βολισσιανοί, Χιώτες δεν είναι;
Την τελευταία εποχή της ζωής του, περνούσε τα καλοκαίρια του στη Βολισσό, όπου έγραψε και την τελευταία ποιητική του συλλογή Εspolio ανακατεύθυνση σε link που παραπέμπει στον πίνακα του El Greco και τον διαμοιρασμό των ιματίων του Ιησού, όπως παραδίδεται στα Ευαγγέλια.
Ο Γιάννης Κουγιούλης, οραματιστής και άνθρωπος που γνώριζε τη μεγάλη σημασία της παιδείας και την ανάγκη να βοηθιούνται οι οικονομικά ασθενέστεροι στο να σπουδάσουν, δημιούργησε το Ίδρυμα Γιάννη & Πηνελόπης Κουγιούλη, ακολουθώντας τον δρόμο όλων των μεγάλων εθνικών ευεργετών. Η σύσταση του Ιδρύματος πραγματοποιήθηκε με κεφάλαια από τραπεζικές μετοχές και ακίνητα που κατά το Καταστατικό του Ιδρύματος πρέπει να παραμένουν αναπαλλοτρίωτα, ενώ τα έσοδα που θα διατίθενται για υποτροφίες, χορηγίες και λοιπά ευεργετήματα, να προέρχονται μόνο από τα μερίσματα των μετοχών και τα ενοίκια των ακινήτων, ώστε να εξασφαλίζεται η αειφορία των πόρων.
Με δική του επιθυμία, έχει ταφεί στον Άγιο Αθανάση της αγαπημένης του Βολισσού και από εκεί ψηλά το πνεύμα του ελεύθερο ατενίζει το Κάστρο, το χωριό, τη θάλασσα κι έχει γίνει ένα με τη μεγαλοσύνη του παντός.
Πόση καλοσύνη
Γύρω μου κι εντός
Από του παντός
Τη μεγαλοσύνη
Βάρκα με προσμένει
Μ ’ανοιχτό πανί
Κι οι εφτά ουρανοί
Πάνω μου ανοιγμένοι
Μόνος! στο πλευρό μου
Σύντροφο πιστό
Πήρα τ ’όνειρό μου…
Τραγουδώ βαθιά μου:
Σε ψιλή κλωστή
Έχει κρεμαστεί
Κι η στερνή χαρά μου
Γιάννης Κουγιούλης - Ποίηση
ESPOLIO
TA ΠΟΙΗΜΑΤΑ
Γιάννης Κουγιούλης - Τράπεζες
